Wie AI dichttimmert, krijgt schaduw-AI

Misschien herken je het. Je organisatie heeft Copilot uitgerold, of een eigen AI-tool. Er kwam een lange lijst bij van wat niet mag. En een paar mensen kregen een licentie om eerst wat te ‘spelen’. De rest wacht. Ondertussen zie je elke dag dingen die je met AI in een kwartier zou doen, en die je nu met de hand doet.

In een training vertelde een groep me net dat. De tool was van bovenaf toegewezen, aan een handvol mensen, en die zouden later wel beslissen wat nuttig was. Ik zei toen eerlijk dat ik daar niet gerust in ben. Want als mensen niets mogen, gaan ze niet wachten. Ze gaan hun eigen weg zoeken.

Onderaan dit artikel vind je een prompt waarmee je een gesprek met je team voorbereidt over wat ze nu al met AI doen. Kopieer hem gerust.

Cartoon

Zo ontstaat schaduw-AI

Ik was ooit in een organisatie die aan alle kanten dichtgetimmerd was. Daar gold nog extra privacywetgeving bovenop de GDPR, en dat begrijp ik ook. Tijdens de pauze hoorde ik twee deelnemers met elkaar praten. ‘We kunnen hier niks met onze Copilot. Kun jij dat niet regelen? Jij doet dat thuis toch ook?’ Ze vroegen elkaar eigenlijk hoe ze Microsoft konden omzeilen.

Dat is het gevaar. Iedereen heeft een smartphone. Je neemt een foto van je scherm, of je mailt een document naar jezelf. En dan doe je het ‘wel even’ in je eigen ChatGPT, want daar gaat het wel. Op dat moment is die data weg, buiten elke afspraak die je organisatie ooit gemaakt heeft. Dat noemen we schaduw-AI. Ik vind het eigenlijk een beetje ironisch: net de strengste regels leveren het meeste schaduwwerk op. De organisatie die alles binnen wil houden, krijgt mensen die het zelf naar buiten mailen.

Je hoeft daarvoor geen rocket scientist te zijn, en ook niet kwaadwillig. De meeste mensen willen gewoon hun werk goed doen. En in security is de mens altijd de zwakste schakel, net omdat hij zo vindingrijk is.

Veelgestelde vragen

Wat is schaduw-AI?

Schaduw-AI is AI die medewerkers gebruiken buiten de tools en afspraken van hun organisatie. Denk aan een document dat iemand naar zichzelf mailt om het in een privé-chatbot te verwerken. Op dat moment verlaat de data elke afspraak die je organisatie gemaakt heeft.

Is een strenge AI-policy dan een slecht idee?

Kaders zijn nodig, zeker voor gevoelige gegevens. Maar als mensen niets mogen en niemand vraagt wat ze nodig hebben, zoeken ze hun eigen weg. Combineer de kaders van bovenaf met een eerlijk gesprek op de werkvloer.

Hoe begin ik daarmee in mijn team?

Plan een half uur zonder oordeel en vraag wat mensen vandaag al met AI doen, ook buiten de officiële tools. Noteer per taak welke gegevens erin zitten en wat ze nodig hebben. Neem dat mee naar wie over het AI-beleid beslist.

Waar leer ik AI veilig inzetten in mijn organisatie?

In de opleidingen AI op de werkvloer en Slimmer werken met Copilot in M365 oefen je dat samen met anderen. Alle data vind je bij Workshops & Events.

Lees gratis verder

Registreer gratis met je e-mailadres en lees verder. Met je account open je de gratis artikels in de leerruimte; de rest is voor abonnees, vanaf Learn Plus.

Al geregistreerd? Nog geen account?

QR-code van deze pagina

coachsteff.live/schaduw-ai

Scan met je telefoon om de pagina te openen.